Một số điểm mới Luật Hòa giải ở cơ sở 2026 số 16/2026/QH16

Ngày 24/8/2026, Quốc hội khoá XVI đã thông qua Luật Hoà giải ở cơ sở số 16/2026/QH16. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027. Luật số 16/2026/QH16 có một số điểm mới sau đây:

- Quy định cơ chế bảo mật thông tin trong hòa giải ở cơ sở

Hòa giải viên, các bên, người được mời tham gia hòa giải, người phiên dịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan khác có trách nhiệm giữ bí mật nhà nước, bí mật thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh của các bên và thông tin khác theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

Trong quá trình hòa giải chỉ được ghi chép để phục vụ cho việc hòa giải và phải bảo mật nội dung đã ghi chép, không được ghi âm, ghi hình, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

- Siết chặt quy định về tiêu chuẩn hoà giải viên.

Một trong những tiêu chuẩn bắt buộc là “Không trong thời hạn xử lý kỷ luật, thi hành quyết định xử lý kỷ luật; không trong thời gian bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang chấp hành án hình sự hoặc chưa được xóa án tích”.

- Chuyển từ cơ chế Nhà nước hỗ trợ kinh phí sang Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở từ nguồn ngân sách nhà nước.

Ngân sách trung ương hỗ trợ đối với các địa phương chưa cân đối được ngân sách để thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

- Bổ sung hình thức bầu hoà giải viên và tổ trưởng tổ hoà giải

Bầu hoà giải viên: Bổ sung hình thức biểu quyết trực tuyến bên cạnh các hình thức truyền thống như: Biểu quyết công khai hoặc bỏ phiếu kín tại cuộc họp đại diện các hộ gia đình; Phát phiếu lấy ý kiến đại diện các hộ gia đình.

Bầu tổ trưởng tổ hoà giải: Bổ sung hình thức biểu quyết trực tuyến bên cạnh các hình thức truyền thống như: Biểu quyết công khai hoặc bỏ phiếu kín.

- Bổ sung cơ chế chỉ định hoà giải viên trong các trường hợp đã tổ chức bầu bổ sung nhưng số người được bầu không bảo đảm thành phần hoặc không đủ số lượng hòa giải viên trong tổ hòa giải ; đã tổ chức bầu lại nhưng số người được bầu không bảo đảm thành phần hoặc không đủ số lượng hòa giải viên trong tổ hòa giải; Không thể tổ chức bầu hoà giải viên do sự kiện bất khả kháng theo quy định của pháp luật.

- Bổ sung quy định về người được mời tham gia hòa giải.

Bao gồm quy định về phạm vi người được mời tham gia hòa giải; Hình thức tham gia hòa giải của người được mời; quyền của người được mời tham gia hoà giải. .

- Bổ sung quy định yêu cầu Tòa án nhân dân có thẩm quyền công nhận kết quả hòa giải thành theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Tại Điều 30 quy định các bên có trách nhiệm thực hiện thỏa thuận hòa giải thành. Trong quá trình thực hiện thỏa thuận hòa giải thành, nếu một bên không thể thực hiện được vì sự kiện bất khả kháng hoặc do lỗi của bên kia hoặc các trường hợp khác theo quy định của pháp luật thì có trách nhiệm trao đổi, thỏa thuận với bên kia và thông báo cho hòa giải viên.

Trường hợp một hoặc các bên yêu cầu Tòa án nhân dân có thẩm quyền công nhận kết quả hòa giải thành thì thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

- Bổ sung hình thức hoà giải trực tuyến

Hòa giải được tiến hành bằng hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến.

Trường hợp các bên có người dân tộc thiểu số, người khuyết tật cần phải hỗ trợ phiên dịch thì bố trí người phiên dịch hoặc người biết ngôn ngữ ký hiệu, chữ dành riêng cho người khuyết tật để dịch lại và người này được coi là người phiên dịch.

- Bổ sung quy định về thôi làm tổ trưởng tổ hoà giải

Luật Hoà giải năm 2013 chỉ có quy định về thôi làm hoà giải viên thì Luật năm 2026 đã bổ sung quy định thôi làm tổ trưởng tổ hoà giải trong các trường hợp: Theo nguyện vọng của Tổ trưởng tổ hòa giải; không hoàn thành nghĩa vụ của Tổ trưởng tổ hòa giải.

- Quy định chính sách khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; trang bị phương tiện kỹ thuật cho công tác hòa giải ở cơ sở.